สารพัดประโยชน์จากสะเดา

สารพัดประโยชน์จากสะเดา

    มนุษย์รู้จักการใช้ประโยชน์จากต้นสะเดาทั้งในการเกษตรกรรม การสาธารณสุข กิจการปศุสัตว์ ตลอดจนอุตสาหกรรมการผลิตเครื่องสำอางค์ ประโยชน์ที่โดดเด่นก็คือการนำเอาสารสกัดจากเมล็ดสะเดามาใช้ในการป้องกันและกำจัดแมลงศัตูพืช
    ท่ามกลางกระแสแห่งการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมทำให้การใช้สารสกัดจากสะเดามีคุณค่าในตัวของมันเองโดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อวงการเกษตรกรรม  เนื่องจากการที่สารสกัดสะเดาสามารถสลายตัวได้ง่ายในสภาพธรรมชาติโดยไม่ก่อให้เกิดผลกระทบเชิงลบต่อสภาพนิเวศน์ทางเกษตร นอกจากนี้สารสกัดจากสะเดายังมีผลเฉพาะเจาะจงต่อแมลงที่เป็นศัตูพืชเท่านั้น อีกทั้งการผลิตสารสกัดจากสะเดาพื่อใช้เองในระดับชาวบ้านก็ยังสามารถทำได้โดยประยุกต์เทคโนโลยี่การผลิตอย่างง่าย ๆ ใช้ต้นทุนต่ำ วัสดุที่เหลือจากการผลิตยังมีคุณค่าต่อดินหรือพืชปลูก โดยสามามารถใช้เสริมหรือทดแทนการใช้ปุ๋ยเคมีได้อีกด้วย กากสะเดาที่ใส่เพื่อเป็นปุ๋ยบำรุงดินยังสามาถใช้ป้องกันและกำจัดแมลงศัตรูในดินได้อีกหลายหลายชนิด สารสกัดสะเดายังมีผลในการป้องกันกำจัดโรคพืช ไส้เดือนฝอย ศัตรูโรคพืชอีกหลายชนิด  นอกเหนือจากประโยชน์ของสะเดาต่อวงการเกษตรกรรมแล้ว ในปัจจุบันมีผลิตภัณฑ์สะเดาในวงการแพทย์และเครื่องสำอางค์อีกมากมาย

ชนิดของแมลงที่มีความอ่อนแอต่อการใช้สารสกัดสะเดา
หนอนผีเสื้อ   ด้วงปีกแข็ง  เพลี้ยอ่อน เพลี้ยแป้ง เพลี้ยหอย   แมลงวัน       มวนชนิดต่าง ๆ
เพลี้ยไฟ       ผึ้ง ต่อ แตน  จิ้งหรีด แมลงสาบ                   ปลวก           เห็บ เหา  หมัด       ตั๊กแตนหนวดสั้น               ตั๊กแตนหนวดยาว                 ตั๊กแตนกิ่งไม้   แมลงหางหนีบ

การป้องกันกำจัดเชื้อโรคพืช

    สารสะกัดสัเดามิได้มีเพียงประสิทธิภาพในการป้องกันและกำจัดแมลงศัตรูพืชเพียงอย่างเดียวแต่ยังสามารถนำมาใช้เป้นสารป้องกันและยับยั้งการเจริญเติบโตของสาเหตุโรคพืชได้อีกหลายชนิดดังนี้
    การป้องกันกำจัดเชื้อรา
    การใช้สารสกัดประเภทน้ำมันหรือเมล็ดที่มีน้ำมันสะเดาอยู่ภายในเพื่อคลุกเคล้ากับดินปลูก สามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อราที่อยู่ในดิน  สาเหตุโรครากเน่าและกล้าเน่า  อย่างไรก็ตามพบว่าประสิทธิภาพในการออกฤทธิ์ขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของสารสกัดโดยที่สารสกัดมีฤทธิ์ในการยับยั้งการเจริญเติบโตมากกว่าการเป็นสารป้องกันและกำจัด
    การใช้ใบสะเดาสดหรือแห้งคลุกดินเพื่อใช้เป็นปุ๋ยพืชสดยังมีผลทำให้การแพร่ขยายพันธุ์ของเชื้อราที่มีอยู่ในดินลดลงได้อีกทางหนึ่งด้วย
   
การป้องกันกำจัดเชื้อไวรัส
การใช้สารสกัดจากพืชตามตำรับแผนโบราณเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่มีประสิทธิภาพจากตำรับยาอายุรเวทของอินเดียพบว่าสารสกัดสามารถใช้ยารักษาโรคของมนุษย์ที่เกิดจากไวรัสได้หลายชนิด นอกจากนี้ยังไม่พบรายวานว่าสะเดาเกิดโรคที่มีสาเหตุจากเชื้อไวรัสเลย ดังนั้นจึงเป็นเรื่องน่าสนใจศึกษาส่วนต่าง ๆของสะเดาน่าจะมีสารที่ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อไวรัสได้

การใช้ประโยชน์ในเชิงปุ๋ย
    การวิเคราะห์ปริมาณธาตุอาหารในผลสะเที่ผ่านการอัดบีบน้มันออกและพบว่ามีปริมาณธาติอาหารที่สำคัญดังนี้
โปรตีนหยาบ    13-35%        คาร์โบไฮเดรท        26-50%
ไฟเบอร์หยาบ    8-26%            ไขมัน            2-13%
เถ้า        5-18%            เถ้าที่ไม่ละลายในกรด    1-17%
    จากธาติอาหารที่มีดังกล่าวมนุษย์สามารถที่จะใช้ประโยชน์จากผงสะเดาในการเพิ่มความสมบูรณ์ให้แก่ดินได้เทียบเท่ากับการใช้ปุ๋ยพืชสด    นอกเหนือจากการเพิ่มธาติอาหารให้แก่ดินแล้วยังพบว่าสะเดายังสามารถยับยั้งการเจริญของแบคทีเรียในดินบางชนิดที่ทำให้ไนโตรเจนรูปที่เป็นประโยชน์แก่พืชปลูกสูญเสียไปอยู่ในรูปไม่มีประดยชน์ ดังนั้นการใช้ผงสะเดากับพืชปลูกจะทำให้พืชได้รับธาติไนโตรเจนอย่างเพียงพอและมีประสิทธิภาพ  และยังมีการใช้ใบสะเดาเป็นวัสดุคลุมดินในพืชปลูกบางชนิดเปช่น มะเขือเทศ ยาสูบและข้าว ลักษณะการใช้ผงสะเดาเพื่อเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดินอาจมีได้หลายลักษณะวิธี เช่น
        การใช้โรยบนพื้นที่ปลูกโดยตรง
        การผสมรวมกับปุ๋ยไปโตรเจนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ยไนโตรเจนหรือยับยั้ง                     กระบวนการไนตริฟิเคชั่น
        การใช้สารสกัดผงสะเดาด้วยแอลกอฮอร์หรืออะซีโตนผสมกับปุ๋ยไนโตรเจน

การใช้เป็นอาหารสัตว์

    การใช้ประโยชน์สะเดาในการเป็นสารเสริม เพิ่มเติม หรือทดแทนส่วนประกอบบางอย่างในสูตรอาหารสัตว์เป็นอีกธุรกิจหนึ่งที่สามารถเพิ่มมูลค่าของสะเดาให้มีประโยชน์ต่อการเกษตรกรรมมากขึ้น การนำสะเดามาใช้เป็นอาหารสัตว์นั้นมีข้อพึงระวังหรือมข้อสังเกตุประการหนึ่งคือ ส่วนที่จะนำมาใช้ประโยชน์คือ เมล็ด ซึ่งต้องสกัดหรือบีบส่วนที่เป็นน้ำมันออกก่อนเพราะน้ำมันสะเดาเป็นน้ำมันที่ไม่สามารถนำมาบริโภคได้ ซึ่งในอุตสาหกรรมสบู่ของดินเดียจะใช้น้ำมันสะเดาเป็นวัตถุดิบหลักในการผลิตสบู่ กลิ่นของกากสะเดาจะมีกลิ่นฉุนคล้ายกระเทียมดังนั้นการนำกากสะเดาไปใช้ผสมในอาหารสัตว์จึงต้องใช้เทคโนโลยี่ที่เหมาะสมเพื่อลดการปนเปื้อนของเชื้อราที่อาจเจริญเติบโตอาศัยอยู่ในกากสะเดาที่ชื้นและยังมีกลิ่นที่ไม่จูงใจ
    การใช้กากสะเดาเป็นอาหารสัตว์ยังพบว่าสามามารถใช้ทดแทนอาหารสูตรเข้มข้นในช่วงใดช่วง
หนึ่งได้โดยเฉพาะถ้าราคาอาหารสูตรเข้มข้นมีราคาแพง โดยสูตรที่นิยมใช้ทั่วไปกับโคคือ กากสะเดา ชานอ้อย กากน้ำตาล เปลือกเมล็ดฝ้าย ยูเรีย เกลือแร่และวิตามิน สูตรนี้ทำให้น้ำหนักโคเพิ่มขึ้นกว่าปกติ ยังสามารถใช้สะเดาเป็นอาหารสัตว์เลี้ยงอื่น ๆได้เช่นสุกร แกะ โคนม ลูกโค กระบือตลอดจนสัตว์ปีกด้วย

ประโยชน์ทางอุตสาหกรรม
1. อุตสาหกรรมสบู่
    แม้น้ำมันสะเดาจะนำมาบริโภคไม่ได้แต่มนุษย์รู้จักใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมการผลิตหลายชนิด ที่แพร่หลายมากในประเทศอินดียก็คือการน้ำมันสะเดาเป็นส่วนผสมในการทำสบู่ทั้งที่ฟอกตัวและที่ใช้ชำระล้างในอุตสาหกรรมซักฟอก เพราะน้ำมันสะเดามีคุณสมบัติทางเคมีของไขมันที่เหมาะสม มีองค์ประกอบของกรดไขมันและกรีเซอร์ไรด์คล้ายคลึงกับน้ำมันพืชทั่วไปที่ใช้เป็นไขมันในอุตสาหกรรมสบู่กล่าวคือประกอบด้วยกรดไลโนเลอิค กรดสเตียริค กรดพาลมิคและกรดไลโนเลอิค   ปริมาณน้ำมันสะเดาที่นิยมใช้ในอุตสาหกรรมสบู่มักนิยมใช้ในอัตราส่วนเพียง 35%ของไขมันทั้งหมด
2. น้ำมันหล่อลื่น
    ในประเทศอินเดียเกษตรกรนิยมใช้น้ำมันสะเดาหยอดตามล้อรถและล้อเกวียนที่ใช้บรรทุกของเพื่อหล่อลื่นส่วนประกอบต่าง ๆ
3. ประโยชน์ด้านยารักษาโรค
    ในตำรายารักษาโรคแผนโบราณของชาวฮินดูหรือตำราอายุรเวทได้กล่าวถึงประสิทธิภาพของสะเดาในการบำบัดรักษาโรคมนุษย์มากมายโดยเฉพาะอย่างยิ่งการนำเอาส่วนของใบและกิ่งมาผสมปรุงแต่งยาเพื่อบำบัดโรคชนิดต่าง ๆ ได้แก่ โรคทางผิวหนัง โรคฝีหนอง โรคเรื้อรัง โรคเกี่ยวกับทางเดินหายใจของเด็ก โรคพยาธิในลำใส้ โรครูมาตอยด์ ตลอดจนใช้เป็นยาระบายอาการท้องผูก ยาสีฟันและยาเจริญอาหารและยังเป็นยาฟอกเลือดได้อีกด้วย
4. ประโยชน์ด้านเครื่องสำอางค์
    ในประเทศอินเดียมีการนำส่วนของสะเดามาเป็นส่วนผสมของผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางค์หลายชนิด เช่นผงใบสะเดาในส่วนผสมของครีมบำรุงผิวหน้าและป้องกันสิว เป้นส่วนผสมของน้ำยาทาเล็บ ส่วนในประเทศเยอรมันมีผลิตภัณฑ์สะเดาบำรุงเส้นผมและยาสีฟัน
5. ประโยชน์ด้านเนื้อไม้
    เนื้อไม้สะเดามีลักษณะเป็นไม้เนื้อแข็งคุณภาพดี ลำต้นค่อนข้างตรงและปลวกไม่ค่อยทำลาย เนื้อไม้ที่ตัดใหม่จะง่ายต่อการขัดเงาและแปรรูป เป็นที่นิยมในการนำไปใช้สร้างบ้านเรือน ทำเฟอร์นิเจอร์ นิยมใช้ทำเสา ไม้ทำรั้ว ตลอดจนสร้างเรือ กลอง กล่องยาสูบ เป็นเชื้อเพลิงและขณะเผาสะเดายังส่งกลิ่นไล่ยุงอีกทางหนึ่งด้วย  นอกจากนีเต้นสะเดายังใช้เป็นไม้ปลูกเพื่อรักษาสิ่งแวดล้อมตลอดจนไม้ผสมในสวนวนเกษตรได้อีกด้วย
6. ประโยชน์ด้านอื่น ๆ
    น้ำผึ้ง ดอกสะเดาที่กำลังบานจะเป็นแหล่งเกสรและน้ำหวานให้ผึ้งได้
    สีย้อมผ้า ยางจากกิ่งและลำต้นสามารถนำมาใช้ในการตรึงสีที่ย้อมไหม
    เชือก เปลือกและกิ่งของสะเดาสามารถนำมาใช้เป็นเชือกผูกมัด
    แกสชีวภาพ เนื้อของผลสะเดาซึ่งองค์ประกอบคือคาร์โบไฮเดรท สามารถนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในกระบวนการผลิตแกสชีวภาพ เช่นมีเทนได้เช่นกัน